Tội sản xuất buôn bán hàng giả bị xử lý thế nào theo pháp luật hiện hành?

Hàng giả, hàng nhái không chỉ gây thiệt hại nghiêm trọng đến nền kinh tế, uy tín doanh nghiệp mà còn trực tiếp đe dọa sức khỏe và tính mạng của người tiêu dùng. Để ngăn chặn tình trạng này, pháp luật Việt Nam, đặc biệt là Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025), đã quy định các mức xử lý nghiêm khắc đối với Tội sản xuất buôn bán hàng giả.

Vậy, hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả sẽ bị xử lý như thế nào? Khi nào thì hành vi này cấu thành tội phạm hình sự thay vì chỉ là vi phạm hành chính? Hãy cùng Công Khánh Luật tìm hiểu chi tiết qua bài viết này.

Tội sản xuất buôn bán hàng giả bị xử lý thế nào theo quy định hiện hành?

Phân loại và mức phạt đối với tội sản xuất buôn bán hàng giả

Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025) phân loại hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả thành nhiều nhóm khác nhau, tùy thuộc vào loại hàng hóa và mức độ nguy hiểm. Mỗi nhóm sẽ có khung hình phạt riêng biệt.

1. Tội sản xuất, buôn bán hàng giả (Điều 192 Bộ luật Hình sự 2015)

Đây là quy định chung áp dụng cho các loại hàng giả không thuộc nhóm lương thực, thực phẩm, thuốc, thức ăn chăn nuôi, phân. Tùy thuộc tính chất, mức độ vi phạm, giá trị hàng giả, hậu quả gây ra và các tình tiết tăng nặng, người phạm tội có thể bị xử lý theo các khung hình phạt sau:

• Đối với cá nhân: Phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm (khung 1). Nghiêm trọng hơn, khung hình phạt có thể lên đến 05 năm đến 10 năm tù (Khung 2). Trường hợp, rất nghiêm trọng khung hình phạt có thể lên đến 07 năm đến 15 năm tù (Khung 3). Ngoài ra, Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
• Đối với pháp nhân thương mại: Tùy thuộc tính chất, mức độ vi phạm, giá trị hàng giả, hậu quả gây ra và các tình tiết tăng nặng có thể bị phạt tiền từ 2.000.000.000 đồng đến 18.000.000.000 đồng, đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn. Ngoài ra, Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.

2. Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm (Điều 193 Bộ luật Hình sự 2015)

Hàng giả thuộc nhóm này gây nguy hiểm trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng con người, do đó mức phạt sẽ nặng hơn đáng kể.

• Đối với cá nhân: Phạt tù từ 02 năm đến 05 năm (khung 1). Nghiêm trọng hơn, khung hình phạt có thể lên đến 05 năm đến 10 năm tù (Khung 2). Trường hợp, rất nghiêm trọng khung hình phạt có thể lên đến 10 năm đến 15 năm tù (Khung 3). Trường hợp đặc biệt nghiêm trọng khung hình phạt có thể lên đến 15 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân (Khung 4). Ngoài ra, Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
• Đối với pháp nhân thương mại: Tùy thuộc tính chất, mức độ vi phạm, giá trị hàng giả, hậu quả gây ra và các tình tiết tăng nặng có thể bị phạt tiền từ 2.000.000.000 đồng đến 36.000.000.000 đồng, đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn. Ngoài ra, Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 600.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.

3. Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng (Điều 194 Bộ luật Hình sự 2015)

Hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh là loại hàng giả đặc biệt nguy hiểm vì xâm phạm trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng con người, có thể gây hậu quả nghiêm trọng hoặc tước đi cơ hội điều trị của người bệnh. Do đó, pháp luật quy định mức xử lý đặc biệt nghiêm khắc đối với hành vi này.

• Đối với cá nhân: Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm (khung 1). Nghiêm trọng hơn, khung hình phạt có thể lên đến 05 năm đến  năm tù (Khung 2). Trường hợp, rất nghiêm trọng khung hình phạt có thể lên đến 12 năm đến  năm tù (Khung 3). Trường hợp đặc biệt nghiêm trọng khung hình phạt tù 20 năm hoặc tù chung thân (Khung 4). Ngoài ra, Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
• Đối với pháp nhân thương mại: Tùy thuộc tính chất, mức độ vi phạm, giá trị hàng giả, hậu quả gây ra và các tình tiết tăng nặng có thể bị phạt tiền từ 2.000.000.000 đồng đến 40.000.000.000 đồng, đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn. Ngoài ra, Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 600.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.

4. Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thức ăn dùng để chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng, giống vật nuôi (Điều 195 Bộ luật Hình sự 2015)

• Đối với cá nhân: Phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm (khung 1). Nghiêm trọng hơn, khung hình phạt có thể lên đến 05 năm đến 10 năm tù (Khung 2). Trường hợp, rất nghiêm trọng khung hình phạt có thể lên đến 10 năm đến 15 năm tù (Khung 3). Trường hợp đặc biệt nghiêm trọng khung hình phạt có thể lên đến từ 15 năm đến 20 năm (Khung 4). Ngoài ra, Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
• Đối với pháp nhân thương mại: Tùy thuộc tính chất, mức độ vi phạm, giá trị hàng giả, hậu quả gây ra và các tình tiết tăng nặng có thể bị phạt tiền từ 2.000.000.000 đồng đến 30.000.000.000 đồng, đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn. Ngoài ra, Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 600.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.

Yếu tố cấu thành và các tình tiết định khung liên quan đến tội sản xuất buôn bán hàng giả

Để một hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả bị truy cứu trách nhiệm hình sự, cần căn cứ vào các yếu tố cấu thành tội phạm và các tình tiết định khung theo quy định của pháp luật.

5. Các căn cứ để cấu thành tội phạm

Hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả được coi là tội phạm khi có một trong các căn cứ sau:

• Hàng giả có giá trị tương đương hàng thật có giá  từ 30.000.000 đồng trở lên hoặc Hàng giả có giá trị dưới 30.000.000 đồng nhưng người thực hiện đã bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc đã bị kết án về các tội liên quan mà chưa được xóa án tích, nay lại tiếp tục vi phạm.
• Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng trở lên.
• Thu lợi bất chính từ 50.000.000 đồng trở lên.
• Gây chết người.
• Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% trở lên.

6. Các tình tiết định khung trách nhiệm hình sự

Bộ luật Hình sự cũng quy định nhiều tình tiết định khung có thể khiến mức phạt tù hoặc phạt tiền cao hơn, bao gồm:

• Có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp.
• Tái phạm nguy hiểm.
• Lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc danh nghĩa cơ quan, tổ chức để thực hiện hành vi.
• Buôn bán qua biên giới.
• Tái phạm nguy hiểm.

Câu Hỏi Thường Gặp

Khi nào hành vi sản xuất buôn bán hàng giả bị xử phạt hành chính thay vì hình sự?

Hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả sẽ bị xử phạt hành chính khi chưa đủ mức truy cứu trách nhiệm hình sự theo các Điều 192, 193, 194, 195 Bộ Luật hình sự và người vi phạm chưa từng bị xử phạt vi phạm hành chính. Các quy định chi tiết về xử phạt hành chính được quy định trong Nghị định số 98/2020/NĐ-CP và Nghị định 24/2025/NĐ – CP của Chính phủ.

Mức phạt tù cao nhất đối với tội sản xuất buôn bán hàng giả là bao nhiêu?

Theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025), mức phạt tù cao nhất đối với tội sản xuất, buôn bán hàng giả có thể lên đến tù chung thân. Cụ thể, đây là khung hình phạt áp dụng cho tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm hoặc là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh (Điều 193 và Điều 194 Bộ Luật Hình sự) trong các trường hợp đặc biệt nghiêm trọng.

Pháp nhân thương mại có bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội sản xuất buôn bán hàng giả không?

Có. Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017,2025) quy định rõ pháp nhân thương mại cũng là chủ thể có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tội sản xuất, buôn bán hàng giả. Mức phạt tiền đối với pháp nhân thương mại có thể lên tới 40.000.000.000 đồng đối với tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh (Điều 194).

Đối mặt với các vấn đề pháp lý phức tạp liên quan đến tội sản xuất buôn bán hàng giả, việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ các chuyên gia pháp lý là vô cùng cần thiết. Công ty Luật Công Khánh (CKL) với kinh nghiệm chuyên sâu trong lĩnh vực hình sự sẽ đồng hành cùng bạn.

Để biết thêm thông tin chi tiết hoặc yêu cầu tư vấn, vui lòng liên hệ Công Khánh Luật.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý trực tiếp. Để được hỗ trợ chính xác, vui lòng liên hệ Công Khánh Luật.